
Alkaloid
Alkaloids
- Nhóm hoá học
- Alkaloid
- Công thức phân tử
- Đang cập nhật
- Số loài ghi nhận
- 1894 loài dược liệu
Alkaloid là nhóm hợp chất hữu cơ chứa nitơ có tính kiềm và hoạt lực sinh học rất rõ rệt dù ở liều nhỏ, hiện diện trong tâm sen, bình vôi, hoàng liên, cà gai leo, ích mẫu và trinh nữ hoàng cung.
Cơ chế & Tác dụng ghi nhận
Tác động đa dạng và đặc hiệu lên hệ thần kinh trung ương, tim mạch, cơ trơn hoặc vi sinh vật — từ dưỡng tâm an thần (liên tâm), giảm ho (bách bộ) đến kháng khuẩn đường ruột (hoàng liên).
Lưu ý an toàn
Nhiều cây chứa alkaloid độc tính cao (cà độc dược, mã tiền, ô đầu, trúc đào) thuộc danh mục dược liệu độc quản lý nghiêm ngặt, tuyệt đối không tự ý thu hái sử dụng tại nhà.
Dược liệu giàu hoạt chất này
Các loài cây thuốc và vị dược liệu có chứa Alkaloid trong hồ sơ thực vật.

Sen (Liên tâm, Liên diệp, Liên nhục)
Nelumbo nucifera
Họ Sen (Nelumbonaceae) · Tâm sen, hạt sen, lá sen, gương sen và ngó sen
Sen hồng (tên khoa học: Nelumbo nucifera), là một loài thực vật thủy sinh thân thảo sống lâu năm thuộc chi sen. Trong thời kỳ cổ đại nó đã từng là loại cây mọc phổ biến dọc theo bờ sông Nin ở Ai Cập cùng với một loài hoa súng có quan hệ họ hàng gần gũi có tên gọi dài dòng là hoa ...

Trinh nữ hoàng cung
Crinum latifolium
Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae) · Lá bánh tẻ phơi/sấy khô
Trinh nữ hoàng cung (Crinum latifolium) là loài thực vật dược học thuộc Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá bánh tẻ phơi/sấy khô, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid nhóm crinan (crinamidin, crinafolidin, lycorin), glucan a và b.

Cà gai leo
Solanum procumbens
Họ Cà (Solanaceae) · Dây thân, cành lá và rễ
Cà gai leo (tên khoa học: Solanum procumbens), còn có tên khác là cà gai dây, cà vạnh, cà quýnh, cà lù, cà bò, cà Hải Nam, cà quạnh, quánh, gai cườm, là loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Loài này phân bố ở các tỉnh miền Bắc cho đến Huế tại Việt Nam, Lào, Campuchia, Trung Quốc (Q...

Dây ký ninh (Dây thần thông)
Tinospora crispa
Họ Tiết dê (Menispermaceae) · Thân dây già nổi u sần
Dây ký ninh (Dây thần thông) (Tinospora crispa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Tiết dê (Menispermaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là thân dây già nổi u sần, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpen furanolacton (borapetol, borapetosid), alkaloid aporphin và berberin.

Sâm Ấn Độ (Ashwagandha)
Withania somnifera
Họ Cà (Solanaceae) · Rễ củ
Sâm Ấn Độ (Ashwagandha) (Withania somnifera) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà (Solanaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là rễ củ, nổi bật với nhóm hoạt chất withanolid (withaferin a, withanosid iv, v), sitoindosid và alkaloid.

Mít
Artocarpus heterophyllus
Họ Dâu tằm (Moraceae) · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả
Mít (danh pháp hai phần: Artocarpus heterophyllus) là loài thực vật ăn quả, mọc phổ biến ở vùng Đông Nam Á và Brasil. Mít thuộc chi Mít, họ Dâu tằm, bộ Hoa hồng và được cho là có nguồn gốc từ Ấn Độ. Quả mít là loại quả quốc gia của Bangladesh.

Lài trâu tán
Tabernaemontana corymbosa
Họ Trúc đào (Apocynaceae) · Lá, vỏ thân hoặc rễ
Lài trâu tán, lài trâu tụ tán hay lài trâu hoa ngù (danh pháp khoc học: Tabernaemontana corymbosa) là một loài thực vật thuộc họ Apocynaceae. Loài này có ở Brunei, Trung Quốc, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam.

Lan sáp
Polystachya concreta
Họ Lan (Orchidaceae) · Thân giả hành hoặc thân rễ
Lan sáp (danh pháp hai phần: Polystachya concreta là một loài phong lan bản địa của châu Mỹ nhiệt đới và cận nhiệt đới và châu Á. Tại Việt Nam, cây có mặt ở khắp cả nước.

Dành dành
Gardenia jasminoides
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Dành dành còn có tên khác là dành dành nước, chi tử, thủy hoàng chi, bạch thiên hương, mác làng cương (Tày)...(danh pháp hai phần: Gardenia jasminoides Ellis, đồng nghĩa: G. augusta) Cây ra hoa vào khoảng tháng 3-5, cho quả vào khoảng tháng 6-10. Cây mọc hoang ở những nơi gần nướ...

Ích mẫu
Leonurus japonicus
Họ Hoa môi (Lamiaceae) · Cành mang lá và ngọn có hoa
Ích mẫu (từ chữ 益母草 trong tiếng Trung nghĩa là ích mẫu thảo), danh pháp khoa học Leonurus japonicus, là một loài cây thân thảo có hoa, vốn sinh trưởng ở vùng Đông Á từ Nhật Bản, Hàn Quốc tới Campuchia, nhưng ngày nay đã được di thực tới nhiều nơi trên thế giới. Y học cổ truyền Tr...

Gáo vàng
Nauclea orientalis
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Gáo vàng hay còn gọi vàng kiên, gáo nam (danh pháp hai phần: Nauclea orientalis) là một loài thực vật thuộc họ Thiến thảo. Trong rừng mưa nhiệt đới loài này thuộc tầng gỗ cao hoặc tầng vượt tán. Trong tên gọi latin của nó thì "orientalis" còn có nghĩa là phương Đông. Tên chi Nauc...

Thạch hộc lông đen
Dendrobium williamsonii
Họ Lan (Orchidaceae) · Thân giả hành hoặc thân rễ
Thạch hộc lông đen hay bình minh (danh pháp hai phần: Dendrobium williamsonii) là một loài lan trong chi Lan hoàng thảo. Cây phân bố ở Ấn Độ, Myanmar, Trung Quốc, Việt Nam. Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực: Đà Nẵng, Lâm Đồng.
Hoàng liên chân gà
Coptis quinquesecta
Họ Hoàng liên (Ranunculaceae) · Thân rễ hoặc rễ củ
Hoàng liên chân gà (danh pháp hai phần: Coptis quinquesecta) là cây thuộc chi Hoàng liên, loài bản địa của Vân Nam, Trung Quốc và miền bắc Việt Nam. Tại Việt Nam, hoàng liên chân gà được xếp vào Danh mục các loài thực vật, động vật nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương...

Nghệ tâm
Dendrobium loddigesii
Họ Lan (Orchidaceae) · Thân giả hành hoặc thân rễ
Nghệ tâm hay lan móc, thạch hộc duyên dáng, hoàng thảo thạch hộc (danh pháp hai phần: Dendrobium loddigesii) là một loài lan trong chi Lan hoàng thảo và là loài bản địa của Lào, miền Nam Trung Quốc, và Hong Kong. Loài này thường được tìm thấy ở độ cao 1000–1500 m trên mực nước bi...

Trang son
Ixora coccinea
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Trang son hoặc mẫu đơn đỏ, đơn đỏ, trang đỏ, long thuyền hoa, nam mẫu đơn; tên khoa học là Ixora coccinea, thuộc họ Thiến thảo (Rubiaceae).

Hẹ
Allium tuberosum
Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae) · Lá hoặc thân hành
Xin xem các mục từ khác có cùng tên ở Hẹ (định hướng). Hẹ có tên gọi khác là cửu thái, cửu thái tử, khởi dương thảo và nhiều tên khác. Danh pháp khoa học là Allium ramosum L. (dạng hoang dã, đồng nghĩa: Allium odorum L.) hay Allium tuberosum Rottler ex Spreng. (dạng gieo trồng), ...

Trầu không
Piper betle
Họ Hồ tiêu (Piperaceae) · Quả, lá và thân rễ
Trầu không (danh pháp hai phần: Piper betle), đơn thuần gọi là trầu hay giầu, là một loài cây gia vị hoặc cây thuốc. Lá của nó có các tính chất dược học. Đây là loài cây thường xanh, loại dây leo và sống lâu năm, với các lá hình trái tim có mặt bóng và các hoa đuôi sóc màu trắng,...

Dây thìa canh
Gymnema sylvestre
Họ Trúc đào (Apocynaceae) · Lá, vỏ thân hoặc rễ
Dây thìa canh, dây muôi hay lõa ti rừng (danh pháp hai phần: Gymnema sylvestre) là một loài cây thân thảo thuộc chi Lõa ti (Gymnema) họ Apocynaceae, bản địa của rừng nhiệt đới miền nam và miền trung Ấn Độ.

Dâm dương hoắc hoa to
Epimedium grandiflorum
Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae) · Lá, thân rễ hoặc vỏ rễ
Dâm dương hoắc hoa to (Epimedium grandiflorum) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá, thân rễ hoặc vỏ rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid (icariin), alkaloid protoberberin (berberin) và lignan.

Thanh đạm mềm
Coelogyne flaccida
Họ Lan (Orchidaceae) · Thân giả hành hoặc thân rễ
Thanh đạm mềm hay thanh đạm hoa rủ (danh pháp hai phần: Coelogyne flaccida) là một loài phong lan. Cây phân bố ở vùng Hymalaya. Tại Việt Nam, cây có ở thảo cầm viên Sài Gòn.

Bồ đề (Moraceae)
Ficus religiosa
Họ Dâu tằm (Moraceae) · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả
Bồ đề hay còn gọi cây đề, cây giác ngộ (danh pháp khoa học: Ficus religiosa) là một loài cây thuộc chi Đa đề (Ficus) có nguồn gốc ở Ấn Độ, tây nam Trung Quốc và Đông Dương, về phía đông tới Việt Nam. Nó là một loài cây rụng lá về mùa khô hoặc thường xanh bán mùa, cao tới 30 m và ...

Hành hoa
Allium fistulosum
Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae) · Lá hoặc thân hành
Hành hoa, hay hành hương, hành lá, đôi khi được gọi là hành ta, có danh pháp khoa học là Allium fistulosum L thuộc họ Hành (Alliaceae). Trong tiếng Anh nó có tên là Welsh onion-bunching onion (hành bụi). Hành hoa không bao giờ có củ to và chắc như hành tây (onion), hẹ tây (shallo...

Nâu hoàng
Coelogyne ovalis
Họ Lan (Orchidaceae) · Thân giả hành hoặc thân rễ
Nâu hoàng (danh pháp hai phần: Coelogyne ovalis) là một loài phong lan. Cây phân bố từ Nam Á đến Đông Nam Á. Tại Việt Nam, cây có mặt ở Đà Lạt.

Sơn mạch đông
Liriope spicata
Họ Cà (Solanaceae) · Quả chín, cành lá hoặc rễ
Sơn mạch đông (Liriope spicata) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà (Solanaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là quả chín, cành lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất glycoalkaloid steroid, withanolid, polysaccharide (lycium), carotenoid và flavonoid.
Sản phẩm thảo dược liên quan
Trà thảo mộc, nguyên liệu khô và chế phẩm từ các dược liệu có chứa Alkaloid.
Hoạt chất cùng nhóm (Alkaloid)
Các hợp chất tự nhiên khác thuộc nhóm Alkaloid.
Berberin
C20H18NO4+Berberin là alkaloid isoquinolin bậc bốn có màu vàng tươi và vị rất đắng, phân bố tập trung ở rễ và thân gỗ của hoàng liên, vàng đắng và hoàng bá.
Rotundin (L-Tetrahydropalmatin)
C21H25NO4Rotundin là alkaloid isoquinolin chính chiết xuất từ củ bình vôi (Stephania glabra và các loài Stephania bản địa Việt Nam), đã được đưa vào Dược điển Việt Nam từ sớm.
Palmatin
C21H22NO4+Palmatin là alkaloid protoberberin màu vàng cam chủ đạo trong thân rễ hoàng đằng (Fibraurea tinctoria), đồng thời hiện diện cùng berberin trong vàng đắng và hoàng bá.




