Trong tài liệu thuốc Bắc và trà Âu Mỹ, Bồ công anh là cây lùn sát đất hoa vàng (Taraxacum); còn trong các bài thuốc Nam tại Việt Nam, Bồ công anh lại thường chỉ cây thân mọc thẳng cao tới 1-2m (Lactuca indica).

Bồ công anh thấp (Taraxacum)
Taraxacum officinale
Bộ phận dùng: Toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa · Tính vị: Tính hàn, vị đắng ngọt

Bồ công anh Việt Nam / Mũi mác (Lactuca indica)
Lactuca indica
Bộ phận dùng: Toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa · Tính vị: Tính mát, vị đắng
Bảng đối chiếu đặc điểm nhận biết
Bồ công anh thấp (Taraxacum)
Không có thân khí sinh cao, toàn bộ lá xẻ răng cưa sâu mọc toả tròn sát mặt đất (hoa thị gốc), chiều cao cuống hoa chỉ 10-25cm.
Bồ công anh Việt Nam / Mũi mác (Lactuca indica)
Cây thân thảo mọc thẳng đứng cao từ 0,8-2m, lá mọc so le dọc suốt chiều cao thân, lá dưới xẻ thuỳ hình mũi mác, lá ngọn nguyên.
Bồ công anh thấp (Taraxacum)
Mỗi cuống rỗng không lá từ gốc chỉ mang 1 bông hoa đầu to màu vàng rực, khi tàn tạo quả cầu lông trắng mịn bay trong gió.
Bồ công anh Việt Nam / Mũi mác (Lactuca indica)
Cụm hoa mọc thành chùy phân nhiều nhánh ở ngọn cây, bông nhỏ hơn màu vàng nhạt hoặc tím phớt.
Bồ công anh thấp (Taraxacum)
Dùng toàn cây kèm rễ cái mập sâu (rễ rang sấy làm trà bồ công anh giàu inulin tốt cho gan mật và lợi khuẩn).
Bồ công anh Việt Nam / Mũi mác (Lactuca indica)
Chủ yếu thu hái phần lá bánh tẻ và cành non phơi khô (rễ già hoá gỗ cứng ít dùng).
Bồ công anh thấp (Taraxacum)
Đều có vị đắng ngọt tính hàn; nổi bật về thanh nhiệt giải độc, tiêu ung tán kết (hỗ trợ thông tắc tia sữa sưng đau và mụn nhọt).
Bồ công anh Việt Nam / Mũi mác (Lactuca indica)
Trong thuốc Nam Việt Nam rất thông dụng nấu nước uống hoặc giã lá tươi sạch chườm ngoài hỗ trợ thông tia sữa và giảm đau dạ dày nhiệt.
Bồ công anh thấp (Taraxacum)
Gói trà thường có cả phần cổ rễ ngắn nối với chùm lá gốc và nụ hoa tròn hoặc lát rễ nhỏ thơm bùi.
Bồ công anh Việt Nam / Mũi mác (Lactuca indica)
Gói dược liệu gồm các đoạn lá dài sẫm màu và đoạn thân rỗng ruột cắt khúc.
| Tiêu chí nhận biết | Bồ công anh thấp (Taraxacum) | Bồ công anh Việt Nam / Mũi mác (Lactuca indica) |
|---|---|---|
| Chiều cao cây và cách mọc lá | Không có thân khí sinh cao, toàn bộ lá xẻ răng cưa sâu mọc toả tròn sát mặt đất (hoa thị gốc), chiều cao cuống hoa chỉ 10-25cm. | Cây thân thảo mọc thẳng đứng cao từ 0,8-2m, lá mọc so le dọc suốt chiều cao thân, lá dưới xẻ thuỳ hình mũi mác, lá ngọn nguyên. |
| Đặc điểm cụm hoa | Mỗi cuống rỗng không lá từ gốc chỉ mang 1 bông hoa đầu to màu vàng rực, khi tàn tạo quả cầu lông trắng mịn bay trong gió. | Cụm hoa mọc thành chùy phân nhiều nhánh ở ngọn cây, bông nhỏ hơn màu vàng nhạt hoặc tím phớt. |
| Bộ phận sử dụng phổ biến | Dùng toàn cây kèm rễ cái mập sâu (rễ rang sấy làm trà bồ công anh giàu inulin tốt cho gan mật và lợi khuẩn). | Chủ yếu thu hái phần lá bánh tẻ và cành non phơi khô (rễ già hoá gỗ cứng ít dùng). |
| Ứng dụng tương đồng | Đều có vị đắng ngọt tính hàn; nổi bật về thanh nhiệt giải độc, tiêu ung tán kết (hỗ trợ thông tắc tia sữa sưng đau và mụn nhọt). | Trong thuốc Nam Việt Nam rất thông dụng nấu nước uống hoặc giã lá tươi sạch chườm ngoài hỗ trợ thông tia sữa và giảm đau dạ dày nhiệt. |
| Nhận diện trong gói trà khô | Gói trà thường có cả phần cổ rễ ngắn nối với chùm lá gốc và nụ hoa tròn hoặc lát rễ nhỏ thơm bùi. | Gói dược liệu gồm các đoạn lá dài sẫm màu và đoạn thân rỗng ruột cắt khúc. |
Kinh nghiệm chọn mua thực tế
Cả hai loài đều lành tính và hữu ích cho thanh nhiệt tiêu viêm, nhưng khi đọc công thức trà thảo mộc hãy xem rõ bài thuốc yêu cầu 'rễ bồ công anh lùn Taraxacum' hay 'lá bồ công anh mũi mác Nam dược' để cân đúng định lượng.
Kiểm tra nguồn gốc lô hàng, hạn dùng và hồ sơ kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm trên sàn.
Tra cứu số lô & chứng từ kiểm nghiệm COABài phân biệt dược liệu khác
Xem tất cảBa kích tím · Ba kích trắng / Dây ruột gà
Phân biệt Ba kích tím và Ba kích trắng
Trên thị trường dược liệu ngâm, ba kích tím (loài chuẩn Morinda officinalis có thịt củ ánh tím giàu anthocyanin) và ba kích trắng hoặc các loài Morinda mọc hoang dễ bị nhầm lẫn nếu chỉ nhìn vỏ ngoài.
Sâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam) · Tam thất hoang / Vũ diệp tam thất
Phân biệt Sâm Ngọc Linh và Tam thất hoang
Cả hai đều thuộc chi Panax mang thân rễ có đốt sẹo như đốt trúc khiến người mua rất dễ bị nhầm lẫn với mức chênh lệch giá trị kinh tế rất lớn.
Cà gai leo (Solanum procumbens) · Cà dại hoa trắng (Solanum torvum)
Phân biệt Cà gai leo chuẩn và Cà dại hoa trắng
Cà gai leo và cà dại hoa trắng đều là cây có gai thuộc chi Solanum mọc phổ biến ở nông thôn Việt Nam nhưng hình thái thân, gai và công năng hoàn toàn khác biệt.
Xạ đen (Celastrus hindsii) · Xạ vàng / Dây gối cùng chi
Phân biệt Xạ đen Hoà Bình và Xạ vàng
Trong nhóm cây 'xạ' theo cách gọi của đồng bào Mường Hoà Bình, xạ đen chuẩn (Celastrus hindsii) có hàm lượng polyphenol, flavonoid và quinon đặc trưng cao hơn hẳn các loài xạ vàng mọc lẫn.
