Rà đẹt lửa (Mayodendron igneum)
Rà đẹt lửa (Mayodendron igneum)Ảnh: Cerlin Ng · CC BY-NC-ND · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần R

Rà đẹt lửa

Mayodendron igneum

Rà đẹt lửa, rà đẹt đền Hùng hay đại khải (danh pháp hai phần: Mayodendron igneum) là loài thực vật thuộc họ Chùm ớt, đặc hữu của miền bắc Thái Lan và bắc Lào, ngoài ra còn gặp trong khu vực từ Myanmar đến đảo Hải Nam. Cây đại khải có chiều cao đến 20 m, hoa màu vàng cam mọc trực ...

Bộ phận dùng
Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Nhóm hoạt chất chính
Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật

1. Tổng quan và danh pháp

Rà đẹt lửa, rà đẹt đền Hùng hay đại khải (danh pháp hai phần: Mayodendron igneum) là loài thực vật thuộc họ Chùm ớt, đặc hữu của miền bắc Thái Lan và bắc Lào, ngoài ra còn gặp trong khu vực từ Myanmar đến đảo Hải Nam. Cây đại khải có chiều cao đến 20 m, hoa màu vàng cam mọc trực tiếp từ thân cây. Đây là cây biểu tượng của tỉnh Chiang Rai, Thái Lan.

Tên gọi khác và đồng danh: Mayodendron igneum.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Rà đẹt lửa mang danh pháp hai phần chuẩn là Mayodendron igneum, trực thuộc Chi Mayodendron (Mayodendron) nằm trong Họ Chùm ớt (Bignoniaceae).

Các loài cùng chi Mayodendron và cùng Họ Chùm ớt thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Mayodendron igneum dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Mayodendron.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Rà đẹt lửa (Mayodendron igneum) được ghi nhận sử dụng bộ phận toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Trà thảo mộc dưỡng sinh, Thanh nhiệt & Mát gan.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Mayodendron và Họ Chùm ớt tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Mayodendron igneum), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Chùm ớt)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Rà đẹt lửa.

Xem toàn bộ họ →
Thảo mộc họ Chùm ớt Á Đông (Incarvillea sinensis)
Thuốc Nam

Thảo mộc họ Chùm ớt Á Đông (Incarvillea sinensis)

Incarvillea sinensis

Họ Chùm ớt · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Thảo mộc họ Chùm ớt Á Đông (Incarvillea sinensis) (Incarvillea sinensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Chùm ớt (Bignoniaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Incarvillea younghusbandii (họ Chùm ớt)
Thuốc Nam

Dược liệu Incarvillea younghusbandii (họ Chùm ớt)

Incarvillea younghusbandii

Họ Chùm ớt · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dược liệu Incarvillea younghusbandii (họ Chùm ớt) (Incarvillea younghusbandii) là loài thực vật dược học thuộc Họ Chùm ớt (Bignoniaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Phượng tím
Thuốc Nam

Phượng tím

Jacaranda mimosifolia

Họ Chùm ớt · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Phượng tím (danh pháp hai phần: Jacaranda mimosifolia) là một loài thực vật thuộc họ Chùm ớt (Bignoniaceae) bao gồm các loài chùm ớt, núc nác, đào tiên... Là một loài cây gỗ lớn (cao 10–15 m), tán lá tỏa rộng (7–10 m) nhưng cành lá thưa, lá phức bao gồm hai lần lá kép, nên khi kh...

Thanh nhiệt & Mát ganTrà thảo mộc dưỡng sinh
Dược liệu Catalpa fargesii (họ Chùm ớt)
Thuốc Nam

Dược liệu Catalpa fargesii (họ Chùm ớt)

Catalpa fargesii

Họ Chùm ớt · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dược liệu Catalpa fargesii (họ Chùm ớt) (Catalpa fargesii) là loài thực vật dược học thuộc Họ Chùm ớt (Bignoniaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Pauldopia ghorta (họ Chùm ớt)
Thuốc Nam

Dược liệu Pauldopia ghorta (họ Chùm ớt)

Pauldopia ghorta

Họ Chùm ớt · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dược liệu Pauldopia ghorta (họ Chùm ớt) (Pauldopia ghorta) là loài thực vật dược học thuộc Họ Chùm ớt (Bignoniaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Newbouldia laevis (họ Chùm ớt)
Thuốc Nam

Dược liệu Newbouldia laevis (họ Chùm ớt)

Newbouldia laevis

Họ Chùm ớt · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dược liệu Newbouldia laevis (họ Chùm ớt) (Newbouldia laevis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Chùm ớt (Bignoniaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan