Đương quy (Angelica sinensis)
Đương quy (Angelica sinensis)Ảnh: Ming_Ni · CC BY-NC · Nguồn gốc
Đông dược Á ĐôngVần Đ

Đương quy

Angelica sinensis

Đương quy (Angelica sinensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa tán (Apiaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ củ, nổi bật với nhóm hoạt chất z-ligustilid, acid ferulic, polysaccharide đương quy và coumarin.

Họ thực vật
Họ Hoa tán (Apiaceae)
Tên gọi khác / Tên đồng nghĩa
Đương quy Bắc Hà · Đương quy Ngọc Linh · Tần quy
Tên vị thuốc (Dược điển)
Radix Angelicae Sinensis
Bộ phận dùng
Rễ củ
Tính vị
Tính ấm, vị ngọt cay
Quy kinh
Can, Tâm, Tỳ
Nhóm hoạt chất chính
Z-ligustilid, acid ferulic, polysaccharide đương quy và coumarin

1. Tổng quan và danh pháp

Để biết về loài cùng tên Đương quy xin mời xem thêm Angelica polymorpha. Đương quy (tên khoa học: Angelica sinensis) là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được Daniel Oliver mô tả khoa học đầu tiên năm 1891 dưới danh pháp Angelica polymorpha var. sinensis. Năm 1900, Friedrich Ludwig Emil Diels nâng cấp nó thành loài độc lập.

Tên gọi khác và đồng danh: Tần quy, Đương quy Bắc Hà, Đương quy Ngọc Linh, Angelica sinensis.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Đương quy mang danh pháp hai phần chuẩn là Angelica sinensis, trực thuộc Chi Đương quy (Angelica) nằm trong Họ Hoa tán (Apiaceae).

Các loài cùng chi Angelica và cùng Họ Hoa tán thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Angelica sinensis dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (rễ củ) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Angelica.

Loài phân bố chủ yếu tại các vùng khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới Á Đông; nhiều vùng trồng tại vùng cao phía Bắc Việt Nam hiện cũng đã di thực hoặc sử dụng nguồn dược liệu nhập khẩu đạt tiêu chuẩn dược điển.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Rễ củ.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Z-ligustilid, acid ferulic, polysaccharide đương quy và coumarin.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Đầu vị bổ huyết hoạt huyết, điều kinh dưỡng nhan và nhuận tràng thông tiện.

  • Tính vị tham khảo: Vị ngọt cay, mùi thơm đặc trưng, tính ôn.
  • Quy kinh tham khảo: Can, Tâm, Tỳ.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Bồi bổ khí huyết & Thể lực, Điều hoà & Sức khoẻ phụ nữ, Gia vị & Món ăn bài thuốc.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Angelica và Họ Hoa tán tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm z-ligustilid, acid ferulic, polysaccharide đương quy và coumarin, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Angelica sinensis), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Sản phẩm từ Đương quy trên sàn Herbal.vn

Các sản phẩm thảo dược, trà dược liệu và chế phẩm chính hãng có liên quan đến dược liệu này.

Tìm thêm trên sàn →

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Hoa tán)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Đương quy.

Xem toàn bộ họ →
Đương quy Triều Tiên
Đông dược

Đương quy Triều Tiên

Angelica gigas

Họ Hoa tán · Rễ củ và quả chín

Đương quy Triều Tiên (Angelica gigas) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa tán (Apiaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ củ và quả chín, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu phthalid, coumarin, furanocoumarin, acid ferulic và flavonoid.

Hỗ trợ tiêu hoáĐiều hoà & Sức khoẻ phụ nữ
Đương quy Nhật Bản
Đông dược

Đương quy Nhật Bản

Angelica acutiloba

Họ Hoa tán · Rễ củ và quả chín

Đương quy Nhật Bản (Angelica acutiloba) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa tán (Apiaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ củ và quả chín, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu phthalid, coumarin, furanocoumarin, acid ferulic và flavonoid.

Hỗ trợ tiêu hoáĐiều hoà & Sức khoẻ phụ nữ
Dược liệu Sium latifolium (họ Hoa tán)
Thuốc Nam

Dược liệu Sium latifolium (họ Hoa tán)

Sium latifolium

Họ Hoa tán · Rễ củ và quả chín

Dược liệu Sium latifolium (họ Hoa tán) (Sium latifolium) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa tán (Apiaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là rễ củ và quả chín, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu phthalid, coumarin, furanocoumarin, acid ferulic và flavonoid.

Hỗ trợ tiêu hoáĐiều hoà & Sức khoẻ phụ nữ
Đương quy rừng (Angelica sylvestris)
Thuốc Nam

Đương quy rừng (Angelica sylvestris)

Angelica sylvestris

Họ Hoa tán · Rễ củ và quả chín

Đương quy rừng (Angelica sylvestris) (Angelica sylvestris) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa tán (Apiaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là rễ củ và quả chín, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu phthalid, coumarin, furanocoumarin, acid ferulic và flavonoid.

Hỗ trợ tiêu hoáĐiều hoà & Sức khoẻ phụ nữ