Dâm dương hoắc (Epimedium koreanum)
Dâm dương hoắc (Epimedium koreanum)Ảnh: 空猫 · CC BY-NC · Nguồn gốc
Đông dược Á ĐôngVần D

Dâm dương hoắc

Epimedium koreanum

Dâm dương hoắc (Epimedium koreanum) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá phơi khô hoặc sao mỡ dê, nổi bật với nhóm hoạt chất icariin, epimedin a, b, c, baohuosid i và polysaccharide.

Tên gọi khác / Tên đồng nghĩa
Epimedium brevicornu · Tiên linh tỳ
Tên vị thuốc (Dược điển)
Folium Epimedii
Bộ phận dùng
Lá phơi khô hoặc sao mỡ dê
Tính vị
Tính ấm, vị cay ngọt
Quy kinh
Can, Thận
Nhóm hoạt chất chính
Icariin, epimedin A, B, C, baohuosid I và polysaccharide

1. Tổng quan và danh pháp

Dâm dương hoắc (danh pháp khoa học: Epimedium koreanum) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Epimedium, Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền.

Tên gọi khác và đồng danh: Tiên linh tỳ, Epimedium brevicornu, Epimedium koreanum.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Dâm dương hoắc mang danh pháp hai phần chuẩn là Epimedium koreanum, trực thuộc Chi Dâm dương hoắc (Epimedium) nằm trong Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae).

Các loài cùng chi Epimedium và cùng Họ Hoàng liên gai thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Epimedium koreanum dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (lá phơi khô hoặc sao mỡ dê) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Epimedium.

Loài phân bố chủ yếu tại các vùng khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới Á Đông; nhiều vùng trồng tại vùng cao phía Bắc Việt Nam hiện cũng đã di thực hoặc sử dụng nguồn dược liệu nhập khẩu đạt tiêu chuẩn dược điển.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Lá phơi khô hoặc sao mỡ dê.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Icariin, epimedin A, B, C, baohuosid I và polysaccharide.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Bổ thận tráng dương, cường cân kiện cốt, khu phong trừ thấp; thường phối hợp cùng ba kích, nhục thung dung, kỷ tử.

  • Tính vị tham khảo: Vị cay ngọt, tính ôn.
  • Quy kinh tham khảo: Can, Thận.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Dược liệu ngâm & Đại bổ, Xương khớp & Phong thấp, Bồi bổ khí huyết & Thể lực.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Epimedium và Họ Hoàng liên gai tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm icariin, epimedin a, b, c, baohuosid i và polysaccharide, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Epimedium koreanum), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Sản phẩm từ Dâm dương hoắc trên sàn Herbal.vn

Các sản phẩm thảo dược, trà dược liệu và chế phẩm chính hãng có liên quan đến dược liệu này.

Tìm thêm trên sàn →

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Hoàng liên gai)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Dâm dương hoắc.

Xem toàn bộ họ →
Epimedium elongatum
Quốc tế

Dâm dương hoắc elongatum (Epimedium elongatum)

Epimedium elongatum

Họ Hoàng liên gai · Lá, thân rễ hoặc vỏ rễ

Dâm dương hoắc elongatum (Epimedium elongatum) (Epimedium elongatum) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là lá, thân rễ hoặc vỏ rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid (icariin), alkaloid protoberberin (berberin) và lignan.

Thanh nhiệt & Mát ganBồi bổ khí huyết & Thể lực
Epimedium fargesii
Quốc tế

Dâm dương hoắc fargesii (Epimedium fargesii)

Epimedium fargesii

Họ Hoàng liên gai · Lá, thân rễ hoặc vỏ rễ

Dâm dương hoắc fargesii (Epimedium fargesii) (Epimedium fargesii) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là lá, thân rễ hoặc vỏ rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid (icariin), alkaloid protoberberin (berberin) và lignan.

Thanh nhiệt & Mát ganBồi bổ khí huyết & Thể lực
Hoàng liên gai hemsleyana (Berberis hemsleyana)
Đông dược

Hoàng liên gai hemsleyana (Berberis hemsleyana)

Berberis hemsleyana

Họ Hoàng liên gai · Lá, thân rễ hoặc vỏ rễ

Hoàng liên gai hemsleyana (Berberis hemsleyana) (Berberis hemsleyana) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá, thân rễ hoặc vỏ rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid (icariin), alkaloid protoberberin (berberin) và lignan.

Thanh nhiệt & Mát ganBồi bổ khí huyết & Thể lực
Dâm dương hoắc pubescens (Epimedium pubescens)
Đông dược

Dâm dương hoắc pubescens (Epimedium pubescens)

Epimedium pubescens

Họ Hoàng liên gai · Lá, thân rễ hoặc vỏ rễ

Dâm dương hoắc pubescens (Epimedium pubescens) (Epimedium pubescens) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoàng liên gai (Berberidaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá, thân rễ hoặc vỏ rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid (icariin), alkaloid protoberberin (berberin) và lignan.

Thanh nhiệt & Mát ganBồi bổ khí huyết & Thể lực