Cò ke Á châu (Grewia asiatica)
Cò ke Á châu (Grewia asiatica)Ảnh: Russell Cumming · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần C

Cò ke Á châu

Grewia asiatica

Cò ke Á châu (Grewia asiatica) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là đài hoa, lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.

Bộ phận dùng
Đài hoa, lá hoặc rễ
Nhóm hoạt chất chính
Chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol

1. Tổng quan và danh pháp

Cò ke Á châu hay còn gọi cò ke á (danh pháp khoa học: Grewia asiatica) là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1767.

Tên gọi khác và đồng danh: Grewia asiatica.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Cò ke Á châu mang danh pháp hai phần chuẩn là Grewia asiatica, trực thuộc Chi Grewia (Grewia) nằm trong Họ Cẩm quỳ (Malvaceae).

Các loài cùng chi Grewia và cùng Họ Cẩm quỳ thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Grewia asiatica dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (đài hoa, lá hoặc rễ) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Grewia.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Đài hoa, lá hoặc rễ.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Cò ke Á châu (Grewia asiatica) được ghi nhận sử dụng bộ phận đài hoa, lá hoặc rễ trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Trà thảo mộc dưỡng sinh, Thanh nhiệt & Mát gan, Hô hấp & Dịu cổ họng.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Grewia và Họ Cẩm quỳ tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Grewia asiatica), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Cẩm quỳ)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Cò ke Á châu.

Xem toàn bộ họ →
Dược liệu Grewia nervosa (họ Cẩm quỳ)
Thuốc Nam

Dược liệu Grewia nervosa (họ Cẩm quỳ)

Grewia nervosa

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Dược liệu Grewia nervosa (họ Cẩm quỳ) (Grewia nervosa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là đài hoa, lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.

Hô hấp & Dịu cổ họngThanh nhiệt & Mát gan
Grewia bulot
Thuốc Nam

Bù lốt

Grewia bulot

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Bù lốt (Grewia bulot) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là đài hoa, lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.

Hô hấp & Dịu cổ họngThanh nhiệt & Mát gan
Cây mãnh ma
Thuốc Nam

Cây mãnh ma

Abutilon theophrasti

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Mãnh ma hay Bạch ma (tên khoa học là Abutilon avicennae Gaertn hay Abutilon theophratic Medic.) là một cây hàng năm trong họ Cẩm quỳ, có nguồn gốc ở Nam Á. Cụm từ theophrasti để kỷ niệm nhà thực vật học-nhà triết học cổ người Hy-Lạp Theophrastus. Hạt của cây gọi là đông quỳ tử là...

Hô hấp & Dịu cổ họngThanh nhiệt & Mát gan
Phù dung
Thuốc Nam

Phù dung

Hibiscus mutabilis

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Phù dung (danh pháp hai phần: Hibiscus mutabilis), hay còn gọi là phù dung thân mộc, mộc phù dung, địa phù dung, phù dung núi, hoa phù dung, mộc liên, là một loài thực vật có hoa thân nhỡ thuộc họ Cẩm quỳ (Malvaceae).

Hô hấp & Dịu cổ họngThanh nhiệt & Mát gan