Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho) (Cissus hexangularis)
Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho) (Cissus hexangularis)Ảnh: eec · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần D

Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho)

Cissus hexangularis

Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho) (Cissus hexangularis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Nho (Vitaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là dây thân, lá và hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất stilbenoid (resveratrol), oligomeric proanthocyanidin (opc) và flavonoid.

Họ thực vật
Họ Nho (Vitaceae)
Bộ phận dùng
Dây thân, lá và hạt
Nhóm hoạt chất chính
Stilbenoid (resveratrol), oligomeric proanthocyanidin (OPC) và flavonoid

1. Tổng quan và danh pháp

Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho) (danh pháp khoa học: Cissus hexangularis) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Cissus, Họ Nho (Vitaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Cissus hexangularis.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho) mang danh pháp hai phần chuẩn là Cissus hexangularis, trực thuộc Chi Cissus (Cissus) nằm trong Họ Nho (Vitaceae).

Các loài cùng chi Cissus và cùng Họ Nho thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Cissus hexangularis dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (dây thân, lá và hạt) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Cissus.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Dây thân, lá và hạt.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Stilbenoid (resveratrol), oligomeric proanthocyanidin (OPC) và flavonoid.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho) (Cissus hexangularis) được ghi nhận sử dụng bộ phận dây thân, lá và hạt trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Chăm sóc da & Chống oxy hoá, Xương khớp & Phong thấp, Tuần hoàn & Mạch máu.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Cissus và Họ Nho tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm stilbenoid (resveratrol), oligomeric proanthocyanidin (opc) và flavonoid, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Cissus hexangularis), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Nho)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Dược liệu Cissus hexangularis (họ Nho).

Xem toàn bộ họ →
Dược liệu Cissus javana (họ Nho)
Đông dược

Dược liệu Cissus javana (họ Nho)

Cissus javana

Họ Nho · Dây thân, lá và hạt

Dược liệu Cissus javana (họ Nho) (Cissus javana) là loài thực vật dược học thuộc Họ Nho (Vitaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là dây thân, lá và hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất stilbenoid (resveratrol), oligomeric proanthocyanidin (opc) và flavonoid.

Xương khớp & Phong thấpChăm sóc da & Chống oxy hoá
Thảo mộc họ Nho bò lan (Cissus repens)
Đông dược

Thảo mộc họ Nho bò lan (Cissus repens)

Cissus repens

Họ Nho · Dây thân, lá và hạt

Thảo mộc họ Nho bò lan (Cissus repens) (Cissus repens) là loài thực vật dược học thuộc Họ Nho (Vitaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là dây thân, lá và hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất stilbenoid (resveratrol), oligomeric proanthocyanidin (opc) và flavonoid.

Xương khớp & Phong thấpChăm sóc da & Chống oxy hoá
Trinh đằng ba mũi
Thuốc Nam

Trinh đằng ba mũi

Parthenocissus tricuspidata

Họ Nho · Dây thân, lá và hạt

Trinh đằng ba mũi (danh pháp khoa học: Parthenocissus tricuspidata), còn gọi là Trinh đằng ba chẽ, Bà sơn hổ hoặc Ba tường hổ (爬墙虎), là một loài thực vật hai lá mầm trong họ Nho. Loài này được (Siebold & Zucc.) Planch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1887. Parthenocissus tricuspida...

Xương khớp & Phong thấpChăm sóc da & Chống oxy hoá
Nho đất
Thuốc Nam

Nho đất

Vitis balansana

Họ Nho · Dây thân, lá và hạt

Nho đất hay nho tía (danh pháp hai phần: Vitis balansana) là loài thực vật thuộc họ Nho bản địa châu Á nhiệt đới và ôn đới. Khu vực bản địa của nho đất kéo dài từ Việt Nam qua các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây và Hải Nam của Trung Quốc Nho đất sống ở độ cao từ 200 m đến 800 m.

Xương khớp & Phong thấpChăm sóc da & Chống oxy hoá